Efektywność programu Aktywnej Rehabilitacji dla osób po urazie rdzenia kręgowego

Zespół w składzie: prof dr. hab Tomasz Tasiemski, dr Piotr Urbański oraz mgr inż. David Feder, zrealizował projekt badawczy pt. Efektywność programu Aktywnej Rehabilitacji dla osób po urazie rdzenia kręgowego (Grant Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych nr BEA/000067/BF/D).Projekt oceniał działania Fundacji Aktywnej Rehabilitacji realizującej program rehabilitacji środowiskowej dla osób po urazie rdzenia kręgowego (URK), której celem jest promowanie zdrowego, aktywnego życia poprzez zapewnianie stałego wsparcia, edukacji i szkolenie umiejętności życiowych oraz zawodowych.

Celem niniejszego badania było ocena, w jakim stopniu udział w obozach Aktywnej Rehabilitacji (AR) w Polsce pomaga osobom po URK w realizacji kluczowych priorytetów zdrowotnych, tj. przywrócenia sprawności funkcjonalnej (w tym mobilności), a także funkcji jelit, pęcherza moczowego i funkcji seksualnych. Dla osób po URK w odcinku szyjnym (tetraplegią) kluczowym priorytetem zdrowotnym było także odzyskanie sprawności ręki i ramienia.

Badania 125 osób po URK przeprowadzono na 16 kolejnych obozach AR w Polsce, tj. na początku obozu (T1), na końcu obozu (T2) oraz po 3 miesiącach od zakończenia obozu (T3). W badaniach wykorzystano narzędzia badawcze o wysokiej trafności i rzetelności w odniesieniu do osób po URK.

Prowadzone przez instruktorów po URK obozy AR w Polsce przyniosły znaczącą poprawę w kilku priorytetowych obszarach zdrowia po URK, w szczególności w zakresie funkcji ręki i ramion, dobrostanu seksualnego, umiejętności przemieszczania się wózkiem inwalidzkim oraz – krótkoterminowo – kontroli opróżniania jelit i pęcherza. Wiele z tych korzyści, w tym lepsza samoobsługa i mobilność, utrzymało się przez trzy miesiące od obozu.

Wyniki te podkreślają wyjątkową wartość mentoringu rówieśniczego, ustrukturyzowanego szkolenia umiejętności i otwartej dyskusji na wrażliwe tematy, takie jak seksualność – obszary często niedoceniane w standardowej rehabilitacji stacjonarnej lub ambulatoryjnej. Włączenie programów rehabilitacji środowiskowej (takich jak program AR prowadzony przez rówieśników po URK) do szerszego zakresu opieki nad osobami po URK, może pomóc w zmniejszeniu długotrwałej zależności od pomocy osobistej i promować większą niezależność i uczestnictwo w życiu społecznym.

Osoby zainteresowane szczegółami z przeprowadzonych badań zapraszamy do lektury całego artykułu:

Tasiemski T., Urbański P.K., Feder D., Lewandowska M., Divanoglou A. Health Priorities and Participation in Peer-Led Active Rehabilitation Camps Among Persons with Spinal Cord Injury: A Prospective Cohort Study. Journal of Clinical Medicine. 2026; 15(1):176. 

https://doi.org/10.3390/jcm15010176.